Επιστροφή στη φύση: Το μέλι ισάξιο των αθλητικών gels σε μελέτη-σταθμό
Runbeat Team 17:25 28-07-2025

Μπορεί ένα τόσο απλό και φυσικό τρόφιμο όπως το μέλι να σταθεί ισάξιο απέναντι στα εξειδικευμένα αθλητικά gels που κυριαρχούν στις ζώνες ανεφοδιασμού των μαραθωνίων; Για δεκαετίες, οι δρομείς μεγάλων αποστάσεων βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά σε βιομηχανικά προϊόντα υδατανθράκων – gels, ποτά ή μπάρες – που υπόσχονται ταχεία απορρόφηση και σταθερή παροχή ενέργειας στα κρίσιμα χιλιόμετρα. Ωστόσο, μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στις 15 Ιουλίου 2025 στο έγκριτο International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism έρχεται να αμφισβητήσει τα δεδομένα.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση μελιού κατά τη διάρκεια παρατεταμένης άσκησης αντοχής προκαλεί παρόμοιες μεταβολικές αποκρίσεις και απόδοση με τις παραδοσιακές φόρμουλες αθλητικών υδατανθράκων. Το εύρημα αυτό ανοίγει νέα συζήτηση στον κόσμο των δρομέων. Μήπως η επιστροφή σε μια φυσική, οικονομική και εύκολα διαθέσιμη πηγή ενέργειας είναι η λύση που δεν είχαμε ποτέ σκεφτεί σοβαρά;
Η μελέτη-σταθμός για την τροφοδοσία στον Μαραθώνιο
Η μελέτη, που διεξήχθη από το Research Institute for Sport and Exercise Sciences στο Λίβερπουλ, περιλάμβανε δώδεκα καλά προπονημένους άνδρες και ακολούθησε ένα αυστηρό πρωτόκολλο προσομοίωσης αγώνα αντοχής.
Στην ομάδα των αθλητών που δοκιμάστηκαν σε ένα αυστηρό crossover πρωτόκολλο, χορηγήθηκε η δοσολογία αντίστοιχη το όριο της υψηλής πρόσληψης που συστήνεται για elite δρομείς.Δηλαδή 90 γρ. υδατανθράκων ανά ώρα είτε από TRAD‑CHO (το παραδοσιακό σπορ προϊόν) είτε 90γρ. από μέλι (HONEY) για 180 λεπτά steady‑state ποδηλασίας στο 90% του γαλακτικού τους κατωφλίου, ακολουθούμενη από δοκιμασία κόπωσης στο 120% του threshold.
Οι συμμετέχοντες πραγματοποίησαν δύο συνεδρίες ποδηλασίας διάρκειας τριών ωρών στο 90% του γαλακτικού κατωφλιού τους , ένταση που αντιστοιχεί περίπου στη μαραθώνια προσπάθεια για έμπειρους δρομείς. Σε κάθε συνεδρία λάμβαναν 90 γραμμάρια υδατανθράκων ανά ώρα είτε από παραδοσιακό sports gel ,είτε από μέλι, και στη συνέχεια εκτελούσαν δοκιμασία μέχρι εξάντλησης στο 120% του κατωφλιού. Οι ερευνητές κατέγραψαν την καύση υδατανθράκων και λιπών, τις γαστρεντερικές ενοχλήσεις και τον χρόνο μέχρι την κόπωση.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά ομοιόμορφα.Η οξείδωση υδατανθράκων – δηλαδή η ικανότητα του οργανισμού να μετατρέπει την προσλαμβανόμενη ενέργεια σε καύσιμο – ήταν σχεδόν ίδια μεταξύ των δύο πηγών, όπως και η καύση λίπους και η συνολική διάρκεια μέχρι την κόπωση. Εξίσου σημαντικό είναι ότι δεν παρατηρήθηκαν ουσιαστικές διαφορές στα γαστρεντερικά συμπτώματα, κάτι που συχνά αποτελεί τον μεγαλύτερο φόβο των δρομέων στον μαραθώνιο: να καταρρεύσει το στομάχι στα κρίσιμα χιλιόμετρα. Με λίγα λόγια, το μέλι όχι μόνο κράτησε σταθερή την ενεργειακή διαθεσιμότητα, αλλά το έκανε χωρίς να αυξήσει τον κίνδυνο δυσφορίας.
Πιο συγκεκριμένα η μέση οξείδωση υδατανθράκων ήταν HONEY 2.47 ± 0.37 g/min και TRAD‑CHO 2.41 ± 0.39 g/min, ενώ η οξείδωση λίπους ~0.44 g/min για μέλι και ~0.42 g/min για gel – χωρίς στατιστική διαφορά (p=0.517) και στις δύο περιπτώσεις.Ο χρόνος έως κόπωση δεν διέφερε επίσης σημαντικά (p=0.517), ενώ τα περιστατικά γαστρεντερικών συμπτωμάτων μέτριας ή μεγαλύτερης βαρύτητας ήταν εξαιρετικά χαμηλά σε όλες τις συνθήκες. Η μέτρηση αναπνευστικού υδρογόνου (breath hydrogen) μετά την άσκηση δεν εμφάνισε διαφορές ούτε στην αύξηση πάνω από +20 ppm (6 στο SPORT, 7 στο HONEY, p=1.00).Αυτό σημαίνει ότι και οι δύο πηγές υδατάνθρακα ήταν εξίσου ανεκτές στο γαστρεντερικό.
Το μέλι είναι ¨Game changer¨ για κόστος και ποιότητα τροφοδοσίας στο Μαραθώνιο
Για τον κόσμο του τρεξίματος αντοχής, αυτή η διαπίστωση έχει τεράστιες πρακτικές συνέπειες. Το μέλι είναι φυσικό, εύκολα προσβάσιμο, οικονομικό και διαθέτει μικροθρεπτικά συστατικά και αντιοξειδωτικά που λείπουν από τα βιομηχανικά gels. Σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η ποιότητα του τοπικού μελιού θεωρείται εξαιρετική, η ιδέα να γεμίσει κανείς τα φλασκιά του με διαλυμένο μέλι αντί για ακριβές φόρμουλες αποκτά ιδιαίτερη γοητεία. Παράλληλα, για δρομείς που δυσκολεύονται με τη γεύση ή την υφή των gels, η πιο “οικεία” γλυκύτητα του μελιού μπορεί να κάνει τη διαφορά στην αποδοχή κατά τη διάρκεια του αγώνα.
Επιστροφή... στη φύση με μεθοδικότητα
Πρακτικά, η εφαρμογή στο μαραθώνιο απαιτεί προσοχή. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν υψηλή πρόσληψη,περίπου 90 γραμμάρια υδατανθράκων την ώρα, όριο που υιοθετούν πλέον πολλοί elite δρομείς αλλά θεωρείται προχωρημένο για ερασιτέχνες. Οι περισσότεροι αθλητές ξεκινούν γύρω στα 60 γραμμάρια/ώρα και σταδιακά προσαρμόζουν το γαστρεντερικό τους μέσα από τα long runs, δοκιμάζοντας τόσο τη δόση όσο και την υφή (π.χ. μέλι διαλυμένο σε νερό, παχύρρευστο σε φιαλίδια ή σε συνδυασμό με ηλεκτρολύτες). Αντίστοιχα, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι η μελέτη έγινε σε ποδηλασία .Αν και οι μεταβολικές απαιτήσεις τρεξίματος είναι παραπλήσιες, το τρέξιμο έχει μεγαλύτερες μηχανικές επιβαρύνσεις στο στομάχι, άρα απαιτείται δοκιμή σε προπονήσεις πριν τη χρήση σε αγώνα.
Το σημαντικό μήνυμα, ωστόσο, είναι σαφές:¨Το μέλι μπορεί να αποτελέσει μια βιώσιμη εναλλακτική πηγή ενέργειας για δρομείς μαραθωνίου, με παρόμοια απόδοση με τις εμπορικές λύσεις¨.
Σε μια εποχή όπου η αθλητική διατροφή συχνά ταυτίζεται με ακριβά και υπερεπεξεργασμένα προϊόντα, το εύρημα αυτό υπενθυμίζει ότι η φύση παραμένει ικανή να προσφέρει λύσεις που στέκονται στο ίδιο επίπεδο και ίσως με μεγαλύτερη αποδοχή από τον οργανισμό. Την επόμενη φορά που θα σταθείτε στη γραμμή εκκίνησης ενός μαραθωνίου, μην εκπλαγείτε αν δείτε δίπλα σας έναν συναθλητή να κουβαλά στο τσεπάκι του όχι gel, αλλά ένα μικρό φιαλίδιο με μέλι.